FETÜSÜN İYİLİK HALİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Fetusun sağlığını kontrol etmek için birçok teknik kullanılmakta­dır. Bu bolümde açıklanan teknikler genel olarak gebeliğin ikinci ya­rısında kullanılmaktadır. Yine de fetusun sağlığını kontrol etme ihtiya­cı duyulursa bu durumda kullanılabilirler. Çoğu zaman bu testler her şeyin yolunda gittiğini göstererek endişelen ortadan kaldırmaktadır. Diğer testlerin doğrulanması ya da daha fazla bilgi için bu testler kul­lanılmaktadır. Problemler oluştuğu zaman bu testler erkenden tesbıt etmeyi sağlamaktadırlar. Bu testler, sağlıklı bir bebek garanti etmedikleri gibi var olan has­talığı da tedavi etmezler. Yaptıkları şey, özel bakıma ihtiyaç duyulup duyulmadığına karar verilmesini sağlamaktır. Diğer testler sorun olma­dığını gösteriyorsa, bebeğinizin sağlığı hakkında kendinizi daha güven­li hissedeceksiniz.

Risk faktörlerine ya da rutin test sonuçlarına bağlı olarak, proble­min teşhisi için diğer testlere de ihtiyaç duyulabilir. Amniosentez ya da koryonik vilüs örneklemesi bu testlerden bazılarıdır.

Ultrason

Ultrason, ses dalgalan aracılığıyla bebeğin resmim ekranda oluş­turur. Bugün, birçok doktorun muayenehanesinde ve her buyuk hastanede bulunabilmektedir. Bu teknoloji kadının genel sağlık bakımı için çok faydalıdır. Özellikle doğum ve gebelik sırasında büyük bir önem taşır. Ultrasonun 30 yıllık kullanımı boyunca anneye ya da bebeğe za­rarlı bir etki gösterdiği saptanmamıştır. Ultrason, küçük bir kristal ta­rafından üretilen ses dalgalan formunda bir enerjidir. Ses dalgaları, in­san kulağı tarafından duyulamayacak kadar yüksek bir frekansa sahiptir. Ses dalgaları, transdüser (transducer) adlı aygıtla vücudun özel bir bölgesine doğru yönlendirilirler. Transdüser cilt üzerinde hareket etti­rilmektedir. Ses dalgaları, yankı gibi vücut organlarına çapmaktadır. Bu ses dalgaları, fetusun kalp atışlarına, iç organların resimlerine dö­nüşmektedir. Televizyon ekranına benzer bir ekrana fetusun iç organ­ları ve fetusun kendisi yansımakta­dır. Eş zamanlı ultrason, hızlı bir şe­kilde hareketsiz resimlen ard arda birleştirerek hareketli resim oluşu­munu sağlamaktadır.

Bir ultrason muayenesi ses dalgalarında sonogram adını verdiğimiz fetu­sun resmini göstermektedir.

Ultrason, sıklıkla bilinen bir durumu kontrol ya da muhtemel bir sorunu teşhis etmek ıçm kullanılır. Diğer testlerin yardımcı olmadığı birçok konuda ultrason değerli bilgiler sağlamaktadır. Ultrason, hatıra olarak fetusun fotoğrafını çekmek için dizayn edilmemiştir. Ultrason, bazen fetusun erkek mı kız mı olduğunu gösterse de yalnız bu amaç için kullanılmamalıdır.

Başka bir açıdan ultrason, fetus için yapılan sınırlı bir fizik muaye­nedir. Fetusun iyiliği ve sağlığı hakkında değerli bilgiler vermektedir. Bunlar aşağıda sıralanmıştır:

- Fetusun yaşı
- Fetusun buyume hızı
- Plasentanın yerleşim şekli
- Fetusun rahimdeki pozisyonu, hareketleri, solunumu ve kalp atış hızı
- Rahimdeki amniotik sıvı miktarı
- Çoğul gebeliğin olup olmadığı
- Bazı doğumsal anomaliler

Ultrason muayenesine hazırlık için, karın bölgesine kolayca ula­şılabilecek elbiseler giyilmelidir. Bazı hastaneler bir hastane geceliğin­den giyilmesini istemektedirler. Er­ken gebelik döneminde yapılan muayene ıçm idrar kesenizin dolu olmasına ihtiyaç duyulabilir (idrara çıkmamış olmanız gerekir)

Vajinanın içine bir prob (sonda) sokul­mak suretiyle bir vajinal ultrason testi uygulanır.


Bir doktor ya da ultrason alanında özel eğitim almış sağlık ekibin­den bir uye, muayenenizi yapacaktır. Kaburgaların alt bölgesinden ka­sığınıza kadar olan bölgeniz açık olarak masaya yattığınızda, deri yüzeyiyle transdüserin daha iyi temas etmesi için bir jel ya da mineral yağı cildinize sürülecek, sonra transduser karın bölgesinde dolaştırılacaktır. Ses dalgaları transdüserden çıkarak vücuda girecektir; iç organlara ve fetuse ulaştıktan sonra geriye yansıyacaktır.

Başka bir transdüser şekli ise, pelvüs organlarının muayenesi için vajen yoluyla kullanılandır. Bir vajen probuyla (sonda) yapılan mu­ayene, pap testindeki gibi ağrısız bir muayenedir.

Tekmeleme Sayısı

Sizden, tekmeleme sayısı adını verdiğimiz fetus hareketlerini ak­lınızda tutmanız istenecektir. Bunun için birçok metot kullanılmakta­dır. Bunların içinde sık olarak kullanılanlardan biri fetusun hareketi ne kadar süre içerisinde yaptığının kaydedilmesidir. Hareketleri say­mak için günün herhangi bir saatini seçebilirsiniz fakat en ideal zaman genel olarak bebeğin en aktif olduğu akşam yemeğinden sonraki saat­lerdir. Her fetus kendi aktivite sınırına sahiptir ve çoğu bebek 20-40 dakikalık uyuma devrelerine girmektedir. Bebeğinizin tekmeleme sayı­sını takip etmeniz sizden istenirse, doktorunuz ya da hemşireniz ne yapmanız gerektiği hususunda size bilgi verecektir.

Fetüs Kalp Hızının Değerlendirilmesi

Ultrason, sadece görüntü elde etmek için değil aynı zamanda kalp seslerini dinlemek için de kullanılır. Eğer bu amaçla kullanılırsa, fetus kalp hızının değerlendirilmesi adını alır. Ses dalgalarını ileten küçük bir alet, anne karnına bastırılır ya da kemerlerle bağlanır. Fetus kalp atışları yansıtıldığı zaman, sesleri duyabileceğiniz şekilde ayarlama ya­pılacaktır. Kalp seslerinin değerlendirilmesi doğumdan önce çok değerli bilgiler sağlamaktadır. Fetusun, doğuma nasıl yanıt verdiği de ultrasonla değerlendirilebilir.

Non-Stres Testi (NST)

NST, fetusun hareketlerine paralel olarak fetus kalp hızını ölç­mektedir. Genel olarak, fetus hareket ettiği zaman, bizim spor yapar­ken kalp atışlarımızın hızlandığı gibi fetusun kalp atışları da hızlan­maktadır. Fetusun kalp atış hızındaki değişmeler, sağlık ıçm ıyı bir işa­ret olarak kabul edilmektedir. NST sırasında, karnınızın etrafına bir kemer sarılmak suretiyle bir hasta yatağına ya da muayene masasına yatarsınız. Bebeğinizin hareketini her hissedişinizde, bir düğmeye bas­manız söylenir. Böylece hareketler bir kağıda kaydedilmiş olur. (NST, fetus hareketlerini hisseden bir aletle de yapılabilir).

Testin suresi, genellikle 10-20 dakika sürebileceği gibi yarım saat ya da daha fazla da sürebilir.

NST sırasında, fetus hiç hareket etmezse uykuda olabilir. Vızıltılı ses çıkaran bir aygıt kullanılarak bebeğin uyandınlması ve hareket et­mesi sağlanabilir. Bu test vibroakustik uyarma olarak adlandırılır.

Elektronik fetus değerlendirmesi, fetusun kalp atış hızını kontrol etmede kullanılabilir.

Kontraksiyon Stres Testi (KST)

KST, fetus kalp hızının rahim kasılmasına nasıl cevap verdiğinin ölçülmesinde kullanılır. Rahim kasıldığı zaman plasentaya olan kan akışı geçici olarak azalmaktadır. Normal olarak rahim kasılmaları fetus kalp atış hızını etkilememektedir. Eğer plasenta tam olarak çalışmıyor ve bebeğin de bir sorunu varsa rahim kasılmaları, bebeğe ulaşan oksi­jen azaltılarak kalp hızının düşmesine neden olur KST, fetus hareket ettiği zaman NST'de herhangi bir değişiklik olmadığı zaman kullanıl­maktadır

Rahmin hafifçe kasılmasını sağlamak ıçin, bir ilaç olan oksitosin verilir ya da vücutta oksitosin salınımını tabu olarak sağlayacak şekilde meme başına hafifçe masaj uygulanır. (Az bir kısım ka­dında, özellikle test gebeliğin son dönemlerinde yapılıyorsa, rahim, kendiliğinden kasılmaktadır) Fetus kalp atış hızının rahim kasılmasına cevabı kaydedilir. Sonuçların elde edilebilmesi için 10 dakika boyunca ve en az 40 saniye olacak şekilde 3 kasılma oluşmalıdır. Test 2 saat kadar bir zaman alabilir. Anormal bir sonuç, daha ileri tetkiklerin yapılması ya da tedavinin gerekliliği anlamına gelir.

 Biyofizik Profili (BPP)

(BPP), ultrasonla kombine edilmiş bir NST'dır. BPP fetus kalp hızını, fetus kasının normaldeki kasılma durumunu, fetus hareketlerini ve amniotik sıvı miktarının ölçülmesini kapsamaktadır. Aynı zamanda fetusun solunum hareketlerı de kontrol edilmektedir. Fetus gerçekte hava solumamasına karşın, doğumdan sonra solunum için kullanacağı kasları kullanarak göğüs duvarını hareket ettirmektedir. Fetus oksijeni direkt olarak plasentadan almaktadır.

Elektronik fetus değerlendirmesinde olduğu gibi BPP, çocuğa herhangi bir zarar vermez. Dolayısıyla gebeliğiniz boyunca ih­tiyaç duyulduğu sürece tekrarlanabilir.

Cilt Üzerinden Girilerek Göbek Bağından Kan Örneğinin Alınması (PUBS)

PUBS, (kordosentez olarak adlandırılır) özel bir test olup, fetusun enfeksiyon ya da kromozomal genetik bozukluk gibi durumla­rı tetkik etmek için fetus kanının elde edilerek incelenmesine olanak verir. Kanın (pH) dengesi, oksijen, karbondioksit ve diğer maddelerin düzeyleri de ölçülür. Bu maddeler normal sınırları içerisinde bulunursa, fetusun sağlıklı olduğunun güçlü bir kanıtıdır. Bu metod, fe­tusun kan nakline ihtiyaç duyduğu zamanda (örneğin, Rh uyuşmazlı­ğına bağlı kansızlık durumunda) kullanılabilir.

Test için doktor, göbek bağına bir enjektörle girer, kan aldıktan sonra geri çıkar. Karın ve rahim duvarını geçerek göbek bağına enjek­törle ulaşılması, ultrason eşliğinde ve lokal anestezi altında gerçekleş­tirilir. Test genel olarak gebeliğin 18 haftasından sonra yapılır. Çünkü bundan önceki dönemde göbek bağmdaki damarlar çok dardır.

Hızlı Ulaşım
Marmara Üniversitesi Eğ.Araş.Hast.Pendik
  • Mail : tevfik.yoldemir@marmara.edu.tr
  • Mail: info@yoldemir.com
Bizi Facebook'da Bulun

Sağlıklı ve Mutlu Günler


    UYARI : Bu sitede yer alan bilgiler, insanları sağlıkları hakkında bilgilendirmek amacıyla hazırlanmış olup, tıbbı tedavinin mutlak surette bir hekim tarafından yapılması zorunludur.
    Bilgilerin yanlış veya uygunsuz kullanımından doğacak mağduriyetten, konu içeriğini yazan veya düzenleyen kişiler sorumlu değildir. Sitedeki bilgilere dayanılarak teşhis ve tedavi yapmayınız.
    Bu siteyi ziyaret etmek ve/veya siteye üye olmakla bunları kabul etmiş sayılırsınız.