İDRAR KAÇIRMAYI ÖNLEMEYE YÖNELİK UYGULAMALAR

İdrar kaçırmayı önlemek için yapılacak girişimler 2 basamaklı bir yaklaşımdır. (Tablo1)

Seviye 1 girişimler sağlıklı bağırsak ve mesane alışkanlığına adaptasyonu destekler ve koruyucu yaklaşımları içerir. Bu geçici UI nedenleri gelişmesini önlemek ve kontinansa pozitif bir yaklaşımdır. Bu noktada UI önlenmesi birayin tuvalet veya diğer fiziksel fonksiyonlarında bağımsız olmasını sağlamaya yöneliktir.

Seviye 2 girişimler ise kognitif fonksiyonlara ve inkontinans tipine bağlıdır. Seviye 2 girişimlerde amaçlar mümkün olduğunca az inkontinan epizotlar ile optimal kontinansı sağlamaktır. Kognitif fonksiyon rölatif olarak intakt ise yaş ve fiziksel mobilite sorunları yaşlı kişilerin kontinans tedavisine aktif katılmalarına engel değildir. Kognitif olarak yeterli olmayan kişiler hizmet veren sahış tarafından uygulanan girişimlere ihtiyaç duyar. İyi hafıza ve bilgi sentezi gerektiren terapileri yapamazlar.

Tablo 1 . UI yönetimi

Seviye 1

Mesane alışkanlığını ve fonksiyonlarını geliştirme

Diyet-Yeterli sıvı alımı, kafeinli içeceklerden uzak durma,yüksek lifli diyet

Düzenli işeme programı

Çok ilaç kullanımı takibi

Kolay çıkacak giysi kullanımı

Geçici UI nedenleri semptomlarına dikkat

Kronik hastalıkların tedavisi

Urogenital atrofinin tedavisi

Çevresel modifikasyonlar

Banyo ve holde iyi aydınlanma

Yatak yanı sürgü

Kokular için iyi havalandırma

Yükseltilmiş klozet oturağı ve tutunma barları

Kaymayan yer döşemesi

Seviye 2

Kognitif sağlıklı

Çizelgeli tuvalete gitme

Alışkanlık eğitimi

Mesane eğitimi

Urge inhibisyonu

Pelvik kas egzersizleri

Pedler

İlaç tedavisi

Pesserler

Sürgü, alt bezi,vs

Hafif-orta kognitif bozukluk

Tamamlanmış işeme

Zamanlı işeme

İlaç tedavisi

Cilt bakımı

Çevresel modifikasyonlar

Sürgü, alt bezi, vs

Ciddi kognitif bozukluk

Zamanlı tuvalete gitme

Cilt bakımı

Çevresel modifikasyonlar

Sürgü, alt bezi,vs

Seviye 1 girişimler

Sağlıklı bağırsak ve mesane alışkanlığı ile UI önlenebilir. İyi mesane sağlığı için gerekli faktörler yeterli hidrasyon ve mesaneyi irrite edecek kafeinli ve alkollu içeceklerden uzak durmaktır. Sık idrara çıkmak, inden arkaya perine temizliği yapmak ve büyük tuvalete düzenli çıkmak öenmlidir. Sigarayı bırakmak ve obesiteyi kontrol etmek de etkilidir. Sigara kronik öksürüğe neden olur ve mesane boynuna ve pelvik tabana fazla basınç yaparak stres inkontinans yapar. Sigaradaki karsinojenler irritatif işeme paterni ve mesane kanserine neden olur. Yaşlı kadınlarda vajinal atrofinin ve atrofik vajinitin tedavisi işeme semptomlarını düzeltir. Medikal durumlar fonksiyonel kısıtlama oluşturursa fiziksel ve mesleki tedaviler optimal gücün sağlanmasını sağlar. Bu tuvalette bağımsız olmak için önemlidir. Ellerde olabilecek hareket problemleri (kontraktürler, artirit,kaza) veya güçsüzlük (nöromuskuler sorunlar) için rahat giyilecek ve çıkarılacak elbiseler tuvalet işleminde faydalı olur. Kronik medikal problemlerin optimal tedavisi öksürük, poliüri veya fiziksel kondisyon bozukluğunu önleyerek beklenilenden daha fazla bağımlılığın olmamasını sağlar. İyi kontrol edilmediğinde kontinansı etkileyen medikal durumlar, diabet, kalp yetmezliği, Parkinson hastalığı, astım, KOAH gibi solunum yolları hastalıkları, kronik konstipasyondur. Birçok ilacın yan etkileri irritatif mesane semptomlarına, inkontinansa ve idrar retensiyonuna neden olur. Mesane sağlığını korumada önemli olan kontinansdaki kötüleşmeyi erken dönemde fark etmek ve inkontinansın geçici nedenleri üzerinde durmaktır. Yaşlı yetişkinlerde çevrenin etkisi tamamlayıcı olmaktadır. Fiziksel ortamı tuvaletlerin yerini gösteren daha iyi işaretler kullanmak, aydınlık banyolar, kaymayan yüzey kullanmak, daha yukarıya kaldırılmış tuvalet oturakları duyu ve motilite sorunları olan yaşlılara yardımcı olacaktır. Sosyal çevre kontinans beklentisi yaratarak yaşlanmanın normal parçası olan inkontinansın anormal bir olay olduğunu düşündürür. Yaşlıların eğitimi kendi kendilerine bakım veya yardımcıya bağırsak ve mesane sağlığı için stratejiler üzerine yoğunlaşmalıdır.

Yaşlıların ne zaman sorun olduğunu öğrenmeleri ve tedaviye başvurmalarının teşvik edilmesi gerekir.

Seviye 2 girişimler

UI olan kadınlarda girişimler davranış tedavileri, farmakolojik tedaviler, pesser gibi araçlardır. Yönetim yaklaşımları yardımlı tuvalet ekipmanı, fizik tedavi, abzorban ürünler, kateterler, cilt bakım yöntemleridir. Inkontinans yönetimi istenmeyen sonuçların önlenmesi üzerine yoğunlaştırılmıştır. Cilt bakımı ürünleri, abzorban ürünler, destek araçları bu amaçla kullanılmaktadır. Davranış tedavileri tuvalet rejimleri, pelvik kas egzersizleri, urge inhibisyon uve sıvı yönetimini içerir.

Tuvalet rejimleri, zamanlı tuvalet, alışkanlık eğitimi, zamanında işeme ve mesane eğitimidir. Tablo 2 farklı tuvalet rejimlerini göstermektedir. Kognitif olarak sağlıklı olanlar için zamanlı tuvalet, alışkanlık eğitimi, mesane eğitimi uygundur. Tuvalet rejimleri stres ve urge inkontinans için primer tedavi için uygundur.

Tablo 2. Tuvalet rejimleri

Tip

Tanım

Zamanlı tuvalet

Her iki saatte bir işeme

Alışkanlık eğitimi

Bireyin inkontinans ve işeme paternine göre çizelge uyarlanır

Tamamlanmış işeme

Zamanlı işeme ve alışkanlık eğitiminde pozitif sözel destek kişinin kuru veya ıslak olduğunun anlaşılmasıdır

Mesane eğitimi

Kısa işeme aralıkları zamanla açılır.Mesane kapasitesi artarken işeme aralıkları da uzar. Eğitim 1 saatlik aralıklarla başlar ve 2-3 saatte bire uzar.

Pelvik taban egzersizleri biyofeedback olsun olmasın, ve elektrik stimulasyon pelvik taban kaslarını güçlendirir. Mesane boynuna, uretraya ve eksternal uriner sfinktere destek sağlarlar. Pelvik kas egzersizleri hem stres hem de urge inkontinansda kullanılır. Stres inkontinansda pelvik kas egzersizleri mesane boynunun periuretral desteğini güçlendirir ve abdominal basınca karşı uretral direnci arttırır. Pelvik kaslar ayrıca öksürük veya hapşırma gibi fiziksel aktivite öncesinde idrar kaçışını önlemek için volanter kasılabilir. Urge inkontinansda pelvik kaslar işemeyi geciktirip idrar tutamamayı azaltır. Urge inkontinans için birçok ilaç olmasına rağmen biofeedback ile birleştirilmiş pelvik kas egzersizleri yaşlılarda idrar semptomlarında iyileşme neden olur. Bu randomize bir çalışmada sadece biyofeedback ile desteklenmiş pelvik kas egzersizleri yapanlar ile ek ilac alan gruplarda urge ve mixt inkontinans tedavisinde araştırılmıştır. İlaçların yan etkileri ve etkilerinin süresi ilaç tedavisi alan grupta tedaviyi bırakmada yüksek orana neden olmuştur.

Mesane urge inhibisyonu işemeyi ertelemek, ani işeme ihtiyacına direnmek ve inkontinansı önlemek için kullanılır. Mesanede tutamama hissi belirdiğinde kişi urge odaklanır ve isteğin gitmesini bekler ve sonrasında tuvalete gider. Urge inhibisyonu tüm aktiviteleri bırakıp sabit durma veya oturma ile başlar. Normal nefes alırken pelvik kaslar beş altı kez hızla kasılır. Bu kasılmaları yaparken bazı dikkat bozma yöntemleri ( 100den geri saymak, mırıldanmak,vs) endişenin ve huzursuzluğun azaltılmasına faydalı olacaktır. Urge geçtikten sonra banyoya gitmek güvenlidir. Sıkışık olan bir kişinin banyoya gitmeye direnmesi ve bunu sıkça tekrarlaması önemlidir. Kişi tuvalete koşarsa zaten irrite olan mesane daha da etkilenecek ve idrar kaçırma karıniçi basıncı arttıran durumda oluşacaktır.

Sıvı yönetimi idrar çıkışını azaltmak için sıvı kısıtlaması yapan kişiler için gereklidir. Normal bağırsak ve mesane fonksiyonu için yeterli sıvı alımı önemlidir. Konsantre idrar mesane için daha irrite edicidir ve idrara sıkışmayı ve urge inkontinansı kötüleştirir. Daha seyrek idrar artmış mesane kapasitesine, uzamış işeme aralıklarına ve azalmış idrar kaçırmaya izin verir. Bu yüzden birçok yaşlı kadın dehidratedirler. Günlük ne kadar sıvı gerektiğini bilmeyebilirler. Basit yaklaşım şu olacaktır: günlük minimum 1500 ml olmak kaydıyla kilo cinsinden ağırlık başına 30ml. Yemeklerde sıvı alımını arttırmaya ek olarak yemekler arasında küçük miktarda sıvı almalıdırlar. Noktüri olmaması için çoğu sıvı akşam yemeği öncesinde verilmelidir. Alkol ve kafeinli içecekler poliüri ve idrara sıkışmaya yol açacağından alınmamalıdır.

Hızlı Ulaşım
Marmara Üniversitesi Eğ.Araş.Hast.Pendik
  • Mail : tevfik@yoldemir.com
  • Mail: info@yoldemir.com
Bizi Facebook'da Bulun

Sağlıklı ve Mutlu Günler


    UYARI : Bu sitede yer alan bilgiler, insanları sağlıkları hakkında bilgilendirmek amacıyla hazırlanmış olup, tıbbı tedavinin mutlak surette bir hekim tarafından yapılması zorunludur.
    Bilgilerin yanlış veya uygunsuz kullanımından doğacak mağduriyetten, konu içeriğini yazan veya düzenleyen kişiler sorumlu değildir. Sitedeki bilgilere dayanılarak teşhis ve tedavi yapmayınız.
    Bu siteyi ziyaret etmek ve/veya siteye üye olmakla bunları kabul etmiş sayılırsınız.