PERİMENAPOZ / MENAPOZ

1 Düzensiz vajinal kanama

S: 53 yaşındayım. Son 6 aydır adetler daha bolca geliyor. Menapoza mı gireceğim?

C: 43 yaşından sonra yumurta gelişim kusurları ve yumurtlamama nedeniyle adetlerde açılma olabilir. Düzensiz kanamalar görülebilir. Eskisine göre fazla olduğu düşünülen kanamalar için tedavi vermeden önce rahim içinden parça alıp incelenmelidir.

Kadınların %90’ı menapozdan 4-8 yıl önce adet kanamalarında değişiklik bildirmiştir. Perimenapozal dönemde az /bol kanama, normalden kısa /uzun kanama, 28 gunde bir olan siklusların kısa /uzun olması, adet kanamalarının atlaması veya hiçbir değişiklik olmaması görülebilir. Bu dönemde, vajinal kanamanın miktarı fazla, süresi 7 günden uzun, kanama donemleri arası 21 günden kısa, adet kanaması arasında lekelenme veya kanama, ve cinsel ilişki sonrası kanama varsa anormal vajinal kanama olarak değerlendirilmelidir. Hormonal dengesizlikler, doğum kontrol yöntemleri, gebelik, myomlar, tiroid fonksiyonlarının bozukluğu, endometrium anormallikleri, kanser anormal rahim kanamalarına neden olur.

Aşırı diyet, aşırı egzersiz sorgulanmalı, gebelik ihtimali incelenmeli, altı aylık adetsiz dönemden sonra hormon testleri yapılmalıdır.

2 Vazomotor semptomlar

Ateş basması en sık perimenapozal semptomdur. Kadınların %15’inde şikayetler şiddetlidir. Kadınların %25’i bu şikayet ile hekimlerden tedavi istemektedirler. Ateş basmaları zamanla kendiliğinden kaybolacaktır ancak ne zaman olacağı belli değildir. Bazı kadınlarda ayda bir, haftada bir ateş basması şikayeti olsa da kimilerinde saatte bir gözlenebilir. Ateş basması olanlar 3-5 yıl bunu yaşarlarken bazıları sadece birkaç ay etkilenir. Cerrahi menapoz sonrası ateş basmaları daha uzun ve daha şiddetli olmaktadır.

Ateş basmaları, stres ve baskı ile artmaktadır. Ortamın sıcak olması, sıcak veya baharatlı yiyecekler, sıcak içecekler, alkol,, kafein ve bazı ilaçlar da ateş basmasını tetiklemektedir. Ateş basması şikayetleri kültürler arası farklılık göstermektedir. Amerika’da kadınların %75-85’i, Japonya’da ise %25’i bu şikayeti dile getirmektedir.

3 Uykusuzluk

Perimenapozal ve postmenapozal kadınlar premenapozal kadınlara göre daha az uyumakta, uykusuzluk şikayetleri daha fazla olmakta ve daha fazla uyku ilacı kullanmaktadır. Uykuya dalmada güçlük, gece uykudan uyanıp tekrar uyuyamama, sabah erkenden uyanıp tekrar uyuyamama gibi şikayetler sıktır. Ateş basmaları ve gece terlemeleri uyku bozukluklarına neden olmaktadır.

4 Genital ve idrar yolları değişiklikleri

S: Anneannemin idrar kaçırma sorunu var. Bunun için kullanabileceği ilaç var mı?

C: İleri yaşlarda idrar kaçırma nedenleri daha karmaşık olabilir. İncelemenin dikkatli yapılması gerekir. Öncelikle idrar tahlili ve idrar günlüğü bakılmalıdır. İdrar yolu enfeksiyonları sık olabilir. Tedavi sonrası idrar şikayetleri geçebilir. Detaylı jinekolojik muayene pelvik anatominin ve muhtemel organ sarkmalarının belirlenmesi için önemlidir. Ürodinamik testler ayırıcı tanıda yardımcı olacaktır. Tanıya yönelik tedaviler uygulanır.

Elli yaşından sonra kadınların üçte birinde idrar yolları ve genital bölge sorunları olur. Bunlar, vajinanın kuruluğu ve irritasyonu, vulvanın kaşınması ve irritasyonu, cinsel aktivite sırasında huzursuzluk, sık idrara çıkma, öksürürken veya hapşırıken idrar kaçırma, pelvik gevşemedir.

Vulvovajinal şikayetlerin nedenleri düşük östrojen hormonu, mantar gibi vajinal enfeksiyonlar, bakterial vajinozis enfeksiyonu, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar, mantar enfeksiyonuna neden olan antibiyotikler, sabun, duş köpüğü, tampon ve pedlere alllerji, diaframların uzun süre vajende kalmasına bağlı irritasyon olabilir.

Düşük östrojen seviyesi vajen duvarlarında incelmeye , elastisitenin azalmasına ve vajenin kısalması ve darlaşmasına neden olur. Kaşıntı ve irritasyon zamanla gelişir. Vajen duvarlarında iltihabi durumlar oluşur ve disparoni gelişir. Östrojen kaybı nedeniyle vajina ortamı enfeksiyonlara daha açıktır.

Elli ile altmışdört yaş arasında kadınların %10-30’unda istemsiz idrar kaçırma şikayetleri vardır. Daha sık idrar yapma, mesane dolu olmasa bile idrar yapma ihtiyacı, gece birkaç sefer idrara çıkma, öksürük ve aksırık ile idrar kaçırma ileri yaş kadınlarda görülen durumlardır. İleri yaşta kadınların idrar kaçırmasının nedenleri azalmış östrojen, mesane enfeksiyonu, pelvik kasların zayıflaması, içki, sigara ve kafeinin mesaneyi irrite etmesi, bazı ilaçlar ve medikal durumlardır.

5 Cinsel fonksiyon

S: Eşime karşı cinsel ilgim oldukça azaldı. Yaşlanmamın doğal sonucu mu? İsteği arttırmak için ne yapmalıyım?

C: İleri yaşlarda kadınların cinsellikten beklentileri gençlerdekinden farklı olacaktır. Vücut ve mental değişiklikler, aile ve kişisel sorunlar, hastalıklar veya kısıtlamalar yaşantının o parçasını da etkileyecektir. Cinsellik isteğinde azalmadan şikayet eden menapozdaki kadınlara androjen ve ostrojen hormon tedavisi eklenebilir. Ancak sadece ilaç tedavisi yeterli olmayabilir. Eşler arasındaki cinsel fantazileri, oyunları, masturbasyon ve seks oyuncakları gibi diğer materyalleri de seks dahil etmek, cinselliğe değişiklik katmak gerekir. Çiftlerin ikisi birarada görüşme yapmak ve beklentileri sorgulamak önemlidir.

Azalmış istek geç kırklı ve ellili yaşlarda sıktır. Azalan östrojenin libidoda azalma ile ilişkili olmadığı bilinmektedir. Vajinal kuruluk ve ağrılı ilişki menapoz sonrasına kadar önemli değildir. Kadınlarda libido androjenlerdeki azalma ile ilişkilidir. Yumurtalıkların bilateral alınması, hipofiz ve adrenal yetmezlik, kortikosteroid tedavisi, kronik hastalıklar androjen yapımını azaltan durumlardır.

Gençlik yıllarında cinsel yaşantıdan zevk alan kadınlar ilerki yaşlarında da aynını yaşarken gençliklerinde keyif almayan kadınlar ilerki yaşlarında az cinsel aktiviteyi sevebilirler. Kadınların cinselliğinde vücutlarını nasıl algıladıkları önemlidir. İleri yaşlarda kendilerindeki değişiklikleri kabullenen ve pozitif düşüncesi olan kadınlar özgüven ile cinsel sağlığını korumaktadır. Meme veya rahimin alınmasından sonra kadınlar kendilerinin çekici olmadıklarını düşünüp cinsel ilişkiden uzaklaşabilir. İdrar kaçırma cinsellikten soğumaya neden olabilir. Tansiyon ve depresyon ilaçları cinsel istek ve orgazm kapasitesi ile ilgili problemler yaratabilir.

6 Kilo alımı

Kırklı ellili yaşlarda kadınlar genellikle kilo alırlar. Fiziksel aktivitelerin azalması kilo alınımını arttırır. Menapoza bağlı kilo alımı çoğunlukla yaşlanmaya ve yaşam tarzına bağlıdır. Aerobik ve direnç egzersizleri kalori yakar ve zamanla kilo azalır.

7 Başağrısı

En sık görülen üç başağrısı şunlardır: Gerilim tipi, migren tipi ve kluster tipi.

Gerilim Tipi Başağrısı, sıklıkla şakaklarda, başın etrafında bant tarzında veya boynun arkasından yukarı doğru lokalize, hafif veya orta şiddetli, kaba, sızlama tarzında 30 dakika ile 7 gün arasında süren, sürekli ağrı. Nadir hastalar ayda 15 gün süren ve 6 ay ve daha fazla süren kronik gerilim tipi başağrısı çeker.

Migren tipi başağrısı, Şiddetli, zonklayıcı tarzda, başın tek veya iki tarafında bir ağrıdır. Bulantı, kusma, ışığa ve sese hassasiyet gibi semptomlar vardır. Aura -başağrısından 10-30 dakika önce başlayan ve çakan ışık, görme kaybı veya konuşma bozukluğu ile seyreden semptomlar- ile veya aura olmadan iki tip migren tipi başağrısı vardır.

Kluster tipi başağrısı, tek gözün arkasında şiddetli zonklayıcı tarzda olmayan ve 3 saat kadar süren ağrıdır.

Alkollü içecekler, kafein, çikolata, yogurt, eski peynir, kırmızı şarap, sosis tüketimi, yeme alışkanlığında değişiklik, yeterli su içmeme, uyku düzeninde değişiklik, stres, anksiyete, öfke, gürültü, parlak ışıklar, tansiyon ve anjina hapları, başağrısını tetikleyebilir. Perimenapozda başağrılarının sıklığı ve şiddeti artabilir.

8 Cilt değişiklikleri

Menapoz sonrası cilt kollajenindeki azalma en hızlı ilk yıllarda olur. İlk 5 yılda deri kollajeninin %30’u kaybedilir. Yirmi yıllık postmenapozal dönemde ortalama yılda %2 azalma görülür. Cilt yaşlandıkça incelir ve su tutulumu azalır, deri kurulaşır. Kuru cildin en sık şikayet nedeni şiddetli kaşıntıdır.

9 Göz değişiklikleri

Postmenapozal kadınların bildirdiği şikayetler görme netliğinde bozulma, kuruluk, yanma,basınç, ışığa karşı hassasiyet, görme bulanıklığı, yorgun gözler, şiş göz kapakları, kaşınmadır.

10 Saç değişiklikleri

Bazı kadınlarda orta yaşlarda kafadaki saçlarda incelme ve/veya yüzde istenmeyen tüyler oluşur. Bu iki olayın asıl nedeni bilinmemektedir.

11 Diş değişiklikleri

Menapoz sonrası diş kaybı ve takma diş ihtiyacı artar. Diş kaybı sistemik kemik kaybı ile başlar. Kemikte diş kökü çukurunda atrofi yapar, dişeti çekilmesine neden olur, periodontit oluşur.

12 Kemik erimesi

S: Genç kızlığımda süt içmeyi hiç sevmezdim. Menapoza girdiğimde kemik erimesi ne zaman başlar?

C: Çocukluk döneminden itibaren süt tüketmeyen kızlarda en üst düzey kemik yoğunluğu iyi oluşmamıştır. Dolayısıyla menapozla birlikte kemik kaybı zaten az olan kemik yapısından hızla olacaktır. Korunma ve önleme için tedbirler alınmalıdır.

Kemik erimesi yavaş gelişen bir kemik hastalığıdır. Genetik yatkınlık ve diyette az kalsiyum olması sonucu görülür. Kemikler kolay kırılabilir. Küçük bir düşme veya basit bir günlük işte ani kemik kırıkları görülebilir. Azalmış kemik kütlesi ve mikro mimarideki hasar sonucu kemikler zayıflar. Genetik olarak belirlenen tepe kemik kütlesi yaşamın ilk yirmi yılında birikmektedir, dolayısıyla çocukluk ve ergenlik dönemi kemik sağlığı için kritik zamanlardır. Erişkin dönemde vücudun tüm kemik kütlesinin %45’i oluşmuştur. Dolayısıyla kemik erimesine çocuk yaşta yakalanılan ancak yaşlılık döneminde görülen bir hastalık demek yanlış olmaz.

Üç ile 15 yaşındaki çocuklarda önkol kırığı olanlarda kemik yoğunluğu kırığı olmayanlara göre %3-5 daha az tespit edilmiştir. Dokuz ile 13 yaşları arasındaki kızlarda günlük kalsiyum alımını 728 mg’dan 1437 mg’a çıkarmak omurga kemik yoğunluğunu arttırmıştır. Onsekiz-otuzbir yaşları arasındaki kadınlarda çocukken süt tüketiminin fazla olması ile kemik kütle yoğunluğu arasında ilişki tespit edilmiştir.

Elli yaş ve üzerindeki kadınların %15’inde kemik erimesi vardır, %35-50’sinde kemik kütlesi düşüktür. Elli yaşın üzerindeki kadınların %40’ı kemik erimesine bağlı kırık yaşar. Kalça, omurga, önkol yaşamboyu kırık riski sırasıyla %18, %16, ve %16’dır. Kalça kırıklarının ölüm riski diğer kırıklardan fazladır. Kalça kırığı olanların %20’si olaydan sonraki ilk yılda ölür. %25’i uzun süreli bakıma ihtiyaç duyar. %50sinde hareket kısıtlığı olur. Elli yaşında bir kadının yaşamboyu kalça kırığı olma şansı %14’dür. Omurga kırıkları boy kısalığına ve üst vücutta şekil bozukluklarına neden olur. Hareketlerde kısıtlama, akciğer fonksiyonlarını sınırlamaya neden olur. Diş kaybı da kemik erimesi nedeniyledir.

Kalça ve omurga kırıkları kadınları geç yetmişli ve seksenli yıllarda etkilemektedir. Elbileği kırıkları ise geç ellili yıllar ile erken yetmişli yıllarda sıktır.

Menapoz sonrası kemik kaybı hızlanır, yılda ortalama %2. Menapoz sonrası ilk 5-10 yılda %1-5 arasında değişebilir. Yetmiş yaşında kadınlar kemiklerinin %50’sini kaybederler.

13 Kardiovasküler hastalıklar

Kardiovasküler hastalıklar ülkemizde hastaneye başvuruların %13’ünü oluşturmaktadır. İskemik kalp hastalıkları tüm ölümlerin %14’üne neden olmaktadır. Elli yaştan sonra ölümlerin yarısından çoğu kardiovasküler hastalık nedeniyledir. Meme kanserinden ölenden daha fazlası kalp hastalığı nedeniyle ölür. Enfarktüsler kadınlarda erkeklerden daha geç yaşta görülür ve kadınların sonraki birkaç hafta içinde ölme oranı daha yüksektir. Enfarktüs geçiren kadınların %38’i ilk yıl içinde ölür. Enfarktüsten sonraki 6 yıl içinde kadınların %35’i tekrar enfarktüs geçirir. %46’sı kalp yetmezliği, %6’sı ani ölüm yaşar.

Menapoz öncesi kardiovasküler hastalık nadir olmasına rağmen menapoz ve sonrasında risk artar. Erken menapoz ile artmış kardiovasküler hastalık ölümleri arasında ilişki saptanmıştır.Otuzbeş yaş öncesi menapoza girme ile enfarktüs riski 2-3 kat artmaktadır. Postmenapozal kadınlarda kalp hastalıklarındaki artışın nedenlerinden en belirgin olan kolesterol seviyelerinin menapoz ile değiştiğidir. Düşük dansiteli lipoprotein kolesterol, çok düşük dansiteli lipoprotein kolesterol artar. Menapoz öncesinden menapoz sonrasına total kolesterol, düşük dansiteli lipoprotein kolesterol ve trigliseridler sırasıyla %4.4, %4.0 ve %3.2 artar.

Hızlı Ulaşım
Marmara Üniversitesi Eğ.Araş.Hast.Pendik
  • Mail : tevfik@yoldemir.com
  • Mail: info@yoldemir.com
Bizi Facebook'da Bulun

Sağlıklı ve Mutlu Günler


    UYARI : Bu sitede yer alan bilgiler, insanları sağlıkları hakkında bilgilendirmek amacıyla hazırlanmış olup, tıbbı tedavinin mutlak surette bir hekim tarafından yapılması zorunludur.
    Bilgilerin yanlış veya uygunsuz kullanımından doğacak mağduriyetten, konu içeriğini yazan veya düzenleyen kişiler sorumlu değildir. Sitedeki bilgilere dayanılarak teşhis ve tedavi yapmayınız.
    Bu siteyi ziyaret etmek ve/veya siteye üye olmakla bunları kabul etmiş sayılırsınız.