STRES VE DOĞURGANLIK ARASINDA ETKİLEŞİM

Son 30 senedir emosyonel stres ve infertilite arasındaki etkileşimi inceleyen araştırmaların çoğu infertilitenin strese sebep olduğunu, fakat stresin infertiliteye kesin olarak sebep olmamaktadığını göstermiştir. Bu farklılıkta bir çok faktör rol almaktadır; kesin olanlardan biri stresin kronikliğidir. Preklinik çalışmalar stresin multipl nörokimyasal sistemde uzun dönem değişiklikler yaptığını belirtmektedir.

Stres, hipotalamik-pituiter-adrenal aksın ve noradrenerjik ve adrenerjik sinirlerin farklı tipteki stres kaynaklarına olan ayırıcı reaksiyonları ve ayrıca erkek ve kadın cevaplarındaki fizyolojik farkları içermektedir. Yakın çalışmalar hipotalamik- pituiter-gonadal aks ya da sempatik-adrenal –meduller sistem gibi diğer birçok hormonal ve nörobiyolojik sistem etkileşimleri üzerine dayanmaktadır.

Stres mediatörleri sekresyon zamanlarına bağlı olarak koruyucu ve zarar verici etkilere sahiptir. Uzun dönemde, negatif sonuçlara yolaçan önemli psikolojik sistemlerin stabilitesinde değişiklik yaratırlar.

Stres anksiyeteden farklılık gösterir ve biolojik belirteçler kesin değildir. Artmış stres mutlaka psikolojik olarak anksiyete olarak algılanmamalıdır, artmış anksiyete de stres değildir. Sanders ve Bruce, stres hormon seviyelerinden bağımsız olarak psikolojik stres ve fertilite arasında bir ilişki göstermişlerdir. Selye’nin strese maruz kalan farelerde over atrofisini gözlemlediği çalışmasını takiben yapılan diğer çalışmalarda stresin HPG aksını inhibe etme ve fertiliteyi etkileme potansiyeli doğrulanmıştır.

Bununla birlikte stres ve infertilite arasında tek bir bağlantıyı isole etmeye çalışma basarılı olmamıştır. Bu parsiyel başarısızlık ilişkinin kompleks yapısı gözönüne alındığında şasırtıcı değildir. Stres hormonları ve HPA aksı kortizol, endojen opioid ve melatonin gibi fertiliteye etkisi olabilecek hormonlarla olduğu gibi GnRH , prolaktin, LH ve FSH gibi fertiliteyi direkt etkileyen hormonlarla da etkileşmektedir.

Hipotalamusta benzer nukleus ve nörotransmitterlerin stres ve reprodüksiyonu kontrol etmesi resiprokal etkileşim olasılıklarını güçlendirmektedir. Periferik kanda aktive olmuş T hücrelerinin IVF tedavisi altındaki kişilerde düşük implantasyon oranlarıyla birlikte olduğu gibi HPA/ adrenerjik etkileşim ile açıkca ilişkisi olmayan diğer maddelerin fertiliteye önemli etkisi vardır.

Yakın çalışmalar, glukokortikoid serum düzeylerinin gebe olan ve olmayanlar çoğu zaman farklılıklar gösterse de, glukokortikoid hormonların folikuler seviyesinin özellikle düşük folikuler kortizon ve yüksek kortizol /kortizon oranının IVF teki gebelik oranları üzerine anlamlı bir etkisi olduğunu göstermiştir. Kortizolün biyolojik olarak inaktif olan kortizona dönüşümünü katalize eden ovaryen 11β-HSD ile fertilite arasında bir bağlantı bulunmuştur. Diğer çalışmalar IVF sonrası gebe kalan ve başarısız olan kadınlarda luteal fazdaki E2 ve progesteron AUC değerleri arasında anlamlı farklılıklar bulmuştur. Bu nedenle stres, sadece bazı diğer maddelerle ya da sadece belirli alanlarda ortaya çıkabilir tek başına glukokortikoid ölçümü ile değerlendirilemez.

Stresin semen kalitesini etkileyen birçok parametre üzerine negatif bir etkiye sahip olduğu gösterilmiştir. Stresin neden ve nasıl semen kalitesini azaltığına dair çalışmalara örnek olarak semen içeriğinin glutatyon ve serbest sulfidril miktarının kaybına bağlı olması  veya daha yüksek kortizol ve ACTH nedeniyle leydig hücrelerinde androstenodionenun testesterona dönüşümüne neden olması verilebilir.

Hızlı Ulaşım
Marmara Üniversitesi Eğ.Araş.Hast.Pendik
  • Mail : tevfik.yoldemir@marmara.edu.tr
  • Mail: info@yoldemir.com
Bizi Facebook'da Bulun

Sağlıklı ve Mutlu Günler


    UYARI : Bu sitede yer alan bilgiler, insanları sağlıkları hakkında bilgilendirmek amacıyla hazırlanmış olup, tıbbı tedavinin mutlak surette bir hekim tarafından yapılması zorunludur.
    Bilgilerin yanlış veya uygunsuz kullanımından doğacak mağduriyetten, konu içeriğini yazan veya düzenleyen kişiler sorumlu değildir. Sitedeki bilgilere dayanılarak teşhis ve tedavi yapmayınız.
    Bu siteyi ziyaret etmek ve/veya siteye üye olmakla bunları kabul etmiş sayılırsınız.